• Nederlands
  • Deutsch

Een reis door het industriële verleden van de Nederlands-Duitse grensstreek

Welke bedrijfstakken zijn de afgelopen eeuwen bepalend geweest voor de economische ontwikkeling van de grensstreek? Overheersend in Twente, de Grafschaft Bentheim en het Münsterland was ongetwijfeld de textielindustrie. Vanwege de ligging aan de Oude IJssel kon de ijzerindustrie bij Ulft zich ontwikkelen. Mijnbouw kwam in de grenssteek maar weinig voor. Een van de weinige uitzonderingen was de omgeving van Osnabrück.

Van enorme bedrijvigheid naar de grote teloorgang

Met de industriële revolutie begon voor veel steden in de grensregio een ware bloeiperiode. Grote fabriekshallen werden gebouwd, hele wijken met arbeiderswoningen werden uit de grond gestampt. Door de toenemende concurrentie op de wereldmarkt moesten in de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw veel fabrieken sluiten of ingrijpend worden gereorganiseerd. De oude fabriekshallen kwamen leeg te staan, de machines stonden stil. Gelukkig is het de afgelopen decennia gelukt om enkele karakteristieke gebouwen in de grensstreek een nieuwe functie te geven.

Het LWL-Industriemuseum Textilwerk Bocholt is een uitstekend voorbeeld van hergebruik van industrieel erfgoed. In het oude bakstenen gebouw worden zowel oude als moderne technieken van de textielproductie getoond, en bovendien hedendaags modedesign en textielkunst. Een bezoek aan de authentieke arbeiderswoning met moestuin maakt duidelijk dat het leven van een arbeidersgezin bijzonder sober was. In het experimenteermuseum Heim in het Twentse Hengelo wordt de textielgeschiedenis getoond aan de hand van oude machines. Sommige mag je zelf aanzetten. Ulft aan de Oude IJssel was ooit de bakermat van de Nederlandse ijzerindustrie. Het interactieve museum ICER is gevestigd in de voormalige afbramerij van de DRU-fabrieken. Het museum verbindt het verleden met het heden. Er zijn talrijke producten de zien die hier vroeger werden geproduceerd, zoals fietsen en keukengerei. Daarnaast wordt de bezoeker uitdrukkelijk uitgenodigd om zelf actief te worden en bijvoorbeeld iets te ontwerpen dat op de 3D-printer kan worden uitgevoerd.

Kolenwinning en waterhuishouding

De kolenmijn Piesberg in Osnabrück, met zijn unieke architectuur en industriële sfeer, met stoommachines en mijngangen, is tegenwoordig zowel een cultureel centrum als een museum over de industriële ontwikkeling van Osnabrück en omgeving. Stoomgemaal De Tuut in Appeltern aan de Maas is het enige bewaard gebleven stoomgemaal in het rivierengebied. Het 100 jaar oude complex inclusief uitwateringssluizen, kolenloods en machinistenwoningen is niet alleen architectonisch interessant. Af en toe worden de machines in werking gezet.